هزینه آزادسازی مدرک در سال ۲۰۲۵ چقدر است؟ | اطلاعیه جدید وزارت علوم و بهداشت
بررسی جامع و عمیق آخرین بخشنامههای هزینه آزادسازی مدرک تحصیلی در سال ۲۰۲۵ برای مقاطع مختلف، همراه با روشهای قانونی معافیت، لغو تعهد آموزش رایگان و راهنمای کامل اپلای.
طبق آخرین اطلاعیه رسمی سازمان امور دانشجویان و وزارت بهداشت، هزینه آزادسازی مدرک تحصیلی در سال ۲۰۲۵ بر اساس مقطع، گروه آموزشی و سال ورود محاسبه میشود. برای دانشآموختگان وزارت علوم، هزینه سالانه از حدود ۷ تا بیش از ۲۵ میلیون تومان برای هر سال تحصیلی متغیر است. در رشتههای علوم پزشکی نیز نرخ وثیقه تعهدات بر پایه جدول جدید تعیین میشود. فارغالتحصیلان میتوانند با پرداخت ریالی، ارائه سابقه بیمه کار یا ثبتنام در مراکز کاریابی مدرک خود را آزاد کنند. این راهنما توسط تیم تحریریه رهاور تهیه شده است. تجربهٔ پروندههای مشابه نشان میدهد مشاوره تخصصی رایگان جلوی هزینههای اشتباه را میگیرد.
جدیدترین اطلاعیه هزینه آزادسازی مدرک در سال ۲۰۲۵
آزادسازی مدرک تحصیلی یکی از نخستین و کلیدیترین گامها برای افرادی است که قصد ادامه تحصیل یا دریافت ویزای کاری در خارج از کشور را دارند. طبق قوانین تعهد آموزش رایگان در ایران، دانشآموختگان دورههای روزانه دانشگاههای دولتی موظف هستند پس از پایان تحصیلات، به میزان سالهای تحصیلی خود در داخل کشور فعالیت داشته باشند. اگر تصمیم دارید اصل دانشنامه و ریزنمرات رسمی خود را برای ترجمه و ارائه به دانشگاهها یا سفارتخانهها دریافت کنید، باید وضعیت تعهد خدمت خود را مشخص سازید. در ابلاغیهها و بخشنامههای جدید سازمان امور دانشجویان وزارت علوم و همچنین وزارت بهداشت، تعرفه خرید تعهد خدمت آموزش رایگان دچار تغییرات قابلتوجهی شده است. این تعرفهها به شکل سالانه و بر اساس سال ورود دانشجو، مقطع تحصیلی و گروه آموزشی (علوم انسانی، فنی و مهندسی، علوم پایه، هنر و علوم پزشکی) دستهبندی میشوند. افرادی که وارد مسیرهای مهاجرتی شدهاند یا از راهنمای مهاجرت حسابداران به آلمان استفاده میکنند، باید حساب دقیق این هزینهها را در بودجهبندی اولیه خود داشته باشند. تغییرات سالهای اخیر طوری طراحی شده است که نرخها بر پایه نرخ تورم و ارزش خدمات آموزشی بهروزرسانی شوند. به همین دلیل متقاضیانی که در سالهای اخیر وارد دانشگاه شدهاند، مبالغ بیشتری نسبت به ورودیهای دهه هشتاد یا اوایل دهه نود میپردازند. در این مقاله تمامی جزئیات ریالی، جدول هزینهها و روشهای معافیت قانونی را به صورت دقیق بررسی میکنیم. اگر بخشی از این مراحل برایتان مبهم بود، خدمات مشاوره مهاجرت رهاور شفافسازی میکند.
- افزایش تعرفههای لغو تعهد بر اساس جدول ابلاغی جدید سازمان امور دانشجویان
- تفاوت فاحش هزینه میان گروههای علوم انسانی و رشتههای فنی، هنر و علوم پایه
- محاسبه جریمهها بر پایه تعداد نیمسالهای تحصیلی استفادهشده
- امکان استفاده ترکیبی از سابقه کار با بیمه و پرداخت مابهالتفاوت ریالی
هزینه آزادسازی مدرک کاردانی و کارشناسی
برای مقاطع کاردانی و کارشناسی، هزینه خرید تعهد آموزش رایگان ارتباط مستقیمی با سال ورودی دانشجو به دانشگاه دارد. سازمان امور دانشجویان جدول مشخصی را منتشر کرده است که فارغالتحصیلان را به دستههای مختلف ورودی تقسیم میکند. ورودیهای قبل از سال ۱۳۹۲ تعرفههای بسیار پایینی میپردازند، در حالی که برای ورودیهای ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۱ و بعد از آن، مبالغ افزایش چشمگیری داشته است. مثلاً در گروه علوم انسانی، هزینه آزادسازی برای هر سال تحصیلی در ورودیهای جدید به حدود ۸ تا ۱۲ میلیون تومان میرسد. این رقم در گروه فنی و مهندسی و هنر برای هر سال تحصیل ممکن است بین ۱۸ تا ۲۵ میلیون تومان محاسبه شود. به این ترتیب، یک دانشجوی کارشناسی مهندسی ۴ ساله (۸ نیمسال) برای لغو تعهد خود به پرداخت عددی بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان نیاز خواهد داشت. اگر برنامهریزی شما برای مهاجرت تحصیلی به کشورهای آلمانیزبان است، حتماً میدانید که ارائه اصل مدارک ترجمهشده با تاییدات دادگستری و امور خارجه الزامی است. مثلاً متقاضیانی که رویای تحصیل و اشتغال حسابداری در اتریش را دارند، باید قبل از ارسال مدارک به ارزیابی، دانشنامه کارشناسی خود را از دانشگاه دولتی تحویل گرفته باشند.
| گروه آموزشی | حدود هزینه هر سال (ورودی قبل ۹۲) | حدود هزینه هر سال (ورودی ۹۲ تا ۱۳۹۹) | حدود هزینه هر سال (ورودی ۱۴۰۰ به بعد) |
|---|---|---|---|
| علوم انسانی | ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان | ۶٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان | ۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| فنی و مهندسی | ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان | ۱۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان | ۲۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| علوم پایه | ۲٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان | ۱۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان | ۱۹٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| هنر و کشاورزی | ۲٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان | ۱۳٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان | ۲۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
هزینه آزادسازی مدرک کارشناسی ارشد
مطع کارشناسی ارشد به طور استاندارد شامل ۴ نیمسال تحصیلی (۲ سال) است. نرخ خرید تعهد در این مقطع نسبت به کارشناسی به ازای هر سال تحصیل بالاتر محاسبه میشود، چون وزارت علوم هزینه خدمات آموزشی در مقاطع تحصیلات تکمیلی را سنگینتر ارزیابی میکند. نکته بسیار مهم در آزادسازی مدرک ارشد، نوع سهمیه قبولی در کنکور است. اگر فردی با سهمیه منطقه ۱ وارد دانشگاه شده باشد، تعهد خدمت او برابر با طول مدت تحصیل (۲ سال) خواهد بود. اما کسانی که از سهمیه منطقه ۲ یا ۳ استفاده کردهاند، تعهد خدمتشان دو برابر طول تحصیل (۴ سال) است. همین مسئله باعث میشود مبلغ نهایی خرید تعهد برای دانشجویان سهمیه منطقه ۲ و ۳ دو برابر دانشجویان منطقه ۱ باشد، مگر اینکه سابقه کار با بیمه ارائه کنند. بسیاری از دانشجویانی که قصد اخذ پذیرش در مقطع دکتری یا دریافت بورسیههای تحصیلی آلمان و اروپا را دارند، ترجیح میدهند بلافاصله پس از دفاع، فرایند تسویهحساب و آزادسازی را انجام دهند تا در زمان پذیرش نهایی دچار کندی در صدور ویزا نشوند.
- مدت تعهد کارشناسی ارشد برای منطقه ۱ برابر طول دوره تحصیل (معمولاً ۲ سال) است.
- سهمیه منطقه ۲ و ۳ دارای تعهد خدمت به میزان دو برابر طول تحصیل (۴ سال) هستند.
- سابقه کار همزمان با تحصیل در مقطع ارشد برای کسر تعهد پذیرفته نمیشود.
- هزینه هر سال آزادسازی ارشد در رشتههای فنی تا بیش از ۲۵ میلیون تومان میرسد.
هزینه آزادسازی مدرک دکتری تخصصی (PhD)
دانشآموختگان مقطع دکتری تخصصی (PhD) با بالاترین نرخ خرید تعهد خدمت در میان تمامی رشتههای زیرمجموعه وزارت علوم مواجه هستند. با توجه به اینکه طول دوره دکتری معمولاً بین ۴ تا ۵ سال (۸ تا ۱۰ نیمسال تحصیلی) زمان میبرد، مجموع هزینه خرید تعهد برای این مقطع مبلغ قابلتوجهی میشود. بر اساس محاسبات سال ۲۰۲۵، هزینه آزادسازی هر سال تحصیلی دکتری در گروههای فنی و علوم پایه برای ورودیهای جدید به حدود ۳۲ تا ۴۲ میلیون تومان برای هر سال میرسد. در نتیجه آزادسازی کامل یک دوره دکتری ممکن است بین ۱۳۰ تا ۱۷۰ میلیون تومان هزینه داشته باشد. با این حال، فارغالتحصیلان دکتری اغلب به دلیل داشتن سابقه تدریس یا پژوهشهای رسمی دارای بیمه، میتوانند بخش زیادی از این تعهد را با ارائه سوابق کاری کاهش دهند. برای افرادی که تمایل دارند از مسیرهای نوآورانه مهاجرتی مثل نقشه راه ۱۲ ماهه مهاجرت از طریق ثبت اختراع بهرهمند شوند، داشتن مدرک دکتری آزادشده و ریزنمرات رسمی، اعتبار پرونده علمی آنان را در موسسات بینالمللی دوچندان میسازد.
هزینه آزادسازی مدرک پزشکی، دندانپزشکی و پیراپزشکی
قوانین و تعرفههای آزادسازی مدارک در گروه علوم پزشکی کاملاً زیر نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار دارد و با فرمولهای وزارت علوم متفاوت است. فارغالتحصیلان رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و پیراپزشکی علاوه بر تعهد آموزش رایگان، با موضوع طرح اجباری نیروی انسانی نیز روبرو هستند. مطابق آخرین مصوبات ابلاغشده از سوی وزارت بهداشت، مبالغ وثیقه و خرید تعهدات خدمت آموزش رایگان در گروه پزشکی افزایش چشمگیری یافته است. برای نمونه، خرید تعهدات دوره عمومی پزشکی یا دندانپزشکی مبالغی چندصد میلیونی را در بر میگیرد. همچنین برای خروج از کشور و تسویه تعهدات، وثیقههای بانکی یا سند ملکی با ارزش بالا دریافت میشود. فارغالتحصیلان پیراپزشکی (مانند پرستاری، مامایی و علوم آزمایشگاهی) نیز برای لغو تعهد خود باید ابتدا تکلیف طرح اجباری را روشن کنند. در صورتی که طرح را انجام داده باشند، فقط مابهالتفاوت تعهد آموزش رایگان را بر اساس جداول سالانه وزارت بهداشت پرداخت میکنند.
- تفاوت کامل ساختار تعرفهها و مبالغ وثیقه در وزارت بهداشت نسبت به وزارت علوم
- الزام گذراندن یا تسویه طرح اجباری نیروی انسانی پیش از آزادسازی دانشنامه پزشکی
- امکان آزادسازی مدرک از طریق ارائه وثیقه بانکی یا ملک رسمی
- تغییر سالانه مبالغ خرید تعهد برای رشتههای داروسازی، دندانپزشکی و پزشکی
| رشته تحصیلی | طول دوره استاندارد | وضعیت طرح اجباری | شرایط خرید تعهدات |
|---|---|---|---|
| پزشکی عمومی | ۷ سال | اجباری (حدود ۲ سال) | محاسبه سنگین بر پایه تعرفه جدید + تسویه طرح |
| دندانپزشکی | ۶ سال | اجباری (حدود ۲ سال) | پرداخت تعرفه سالانه سالهای تعهد + گواهی صندوق رفاه |
| داروسازی | ۶ سال | اجباری (حدود ۲ سال) | تسویه بدهیهای صندوق رفاه + خرید سالهای تعهد |
| پرستاری و پیراپزشکی | ۴ سال | اجباری | تعرفه سالانه مشخص بر اساس بخشنامه وزارت بهداشت |
وضعیت آزادسازی مدرک دانشگاه آزاد و غیرانتفاعی
پرسش رایج بسیاری از متقاضیان مهاجرت این است که آیا فارغالتحصیلان دانشگاه آزاد اسلامی، موسسات غیرانتفاعی و پردیسهای بینالملل نیز باید برای دریافت مدرک خود هزینهای به عنوان لغو تعهد بپردازند؟ پاسخ این سوال خوشبختانه منفی است. چون دانشجویان دانشگاه آزاد، پیام نور (شهریهپرداز)، غیرانتفاعی و نوبت دوم (شبانه) شهریه تحصیل خود را پرداخت کردهاند، مشمول قانون تعهد آموزش رایگان نمیشوند. بنابراین این افراد نیازی به پرداخت هزینه خرید تعهد خدمت یا ارائه سابقه کار برای آزادسازی دانشنامه ندارند. تنها اقدام لازم برای آنان، تسویهحساب کامل مالی با صندوق رفاه و بخش مالی دانشگاه است. البته فارغالتحصیلان دانشگاه آزاد پس از تحویل اصل مدرک، برای ترجمه رسمی باید کد پیگیری استعلام مدرک را از سامانه استعلام دانشگاه آزاد دریافت کنند. اگر هدفتان اقدام برای تحصیل حسابداری در آلمان است، دانشنامه دانشگاه آزاد با تاییدیه سازمان مرکزی بهراحتی قابلیت ترجمه و پلمب دادگستری را دارد.
۴ روش قانونی آزادسازی مدرک تحصیلی برای مهاجرت
برای دانشآموختگان دانشگاههای دولتی روزانه، چهار راهکار قانونی اصلی برای لغو تعهد آموزش رایگان و دریافت اصل دانشنامه وجود دارد. شما میتوانید با توجه به وضعیت شغلی و مالی خود، مناسبترین مسیر را انتخاب کنید: ۱. **پرداخت هزینه ریالی (خرید تعهد):** این روش سریعترین راه است. شما کل یا باقیمانده مبلغ تعهد خود را بر اساس جداول سازمان امور دانشجویان محاسبه کرده و به حساب خزانه دولت واریز میکنید. ۲. **ارائه سابقه بیمه و کار:** به ازای هر سال ارائه سابقه پرداخت حق بیمه (تامین اجتماعی، خدمات کشوری یا نیروهای مسلح) پس از تاریخ فارغالتحصیلی، یک سال از تعهد خدمت شما کسر میشود. سابقه کار در حین تحصیل روزانه یا همزمان با مقطع بالاتر محاسبه نمیگردد. ۳. **آزادسازی از طریق عدم کاریابی:** اگر پس از فارغالتحصیلی در کاریابی ثبتنام کنید و تا ۶ ماه شغل متناسب با رشته برای شما پیدا نشود، با ارائه نامه عدم کاریابی از اداره کار میتوانید مدرک خود را بدون پرداخت هزینه آزاد کنید. ۴. **معافیتهای پزشکی یا ازکارافتادگی:** در صورت بروز بیماریهای خاص یا ازکارافتادگی طبق نظر کمیسیونهای پزشکی وزارت علوم، تعهد آموزش رایگان بخشیده میشود. بررسی شرایط قانونی در کشورهایی مثل فرانسه در روشهای مهاجرت به فرانسه نشان میدهد که داشتن اصل دانشنامه آزادشده برای اخذ ویزای تحصیلی و کاری کاملاً الزامی است.
- امکان تلفیق سابقه بیمه کاری با پرداخت مابهالتفاوت ریالی وجود دارد.
- برای روش کاریابی حداقل باید ۶ ماه از ثبتنام کاریابی و ۱ سال از فارغالتحصیلی گذشته باشد.
- سابقه بیمه خویشفرمایی فقط در صورت داشتن تاییدیه کارفرما و پرداخت بیمه پذیرفته میشود.
- آقایان برای استفاده از روش عدم کاریابی باید کارت پایان خدمت یا معافیت دائم داشته باشند.
مراحل گامبهگام لغو تعهد در سامانه سجاد
تمامی امور مربوط به آزادسازی مدرک تحصیلی دانشگاههای سراسری تحت پوشش وزارت علوم به صورت اینترنتی و از طریق «سامانه سجاد» (portal.saorg.ir) انجام میشود. برای طی کردن این فرایند بدون اشتباه، مراحل زیر را گامبهگام دنبال کنید: ابتدا در سامانه سجاد ثبتنام کرده و مشخصات فردی و مدارک شناسایی خود را بارگذاری نمایید. سپس از بخش خدمات سازمان، گزینه «لغو تعهد آموزش رایگان» را انتخاب کنید. در این بخش باید مقطع تحصیلی مورد نظر و روش مورد نظر خود (خرید تعهد، سابقه کار یا عدم کاریابی) را مشخص سازید. پس از ثبت درخواست، پرونده شما برای کارشناس آموزش دانشگاه محل تحصیل ارسال میشود. کارشناس دانشگاه تعداد نیمسالها، بدهی به صندوق رفاه و سوابق شما را بررسی و تایید میکند. پس از صدور برگه محاسبه هزینه، پرداخت مالی را به صورت آنلاین انجام میدهید و در نهایت تاییدیه لغو تعهد صادر شده و اصل دانشنامه به شما تحویل داده میشود.
مدارک مورد نیاز برای آزادسازی مدرک تحصیلی
برای انجام بدون دردسر فرایند آزادسازی مدرک در سامانه سجاد یا دانشگاه، آماده کردن مدارک زیر پیش از شروع کار ضروری است: کارت ملی و شناسنامه، کارت پایان خدمت یا معافیت دائم (برای آقایان)، تسویهحساب کامل با صندوق رفاه دانشجویان، گواهی موقت پایان تحصیلات، و پرینت سوابق بیمه تلفیقی (در صورت استفاده از روش سابقه کار). همچنین اگر از روش عدم کاریابی استفاده میکنید، ارائه نامه رسمی از موسسه کاریابی و اداره کار شهرستان الزامی است. توصیه میشود قبل از پرداخت مبالغ آزادسازی، تمام وامهای دانشجویی صندوق رفاه را تسویه کنید؛ زیرا تا زمانی که بدهی صندوق رفاه صفر نشود، تاییدیه نهایی لغو تعهد در سامانه سجاد صادر نخواهد شد.
نکات خاص و کاربردی برای متقاضیان ایرانی مهاجرت
برای دانشجوها و فارغالتحصیلان ایرانی که قصدی جدّی برای مهاجرت به آلمان، اتریش یا سایر کشورهای اروپایی دارند، زمانبندی آزادسازی مدرک حیاتی است. معمولاً فرایند بررسی پرونده در سامانه سجاد و صدور دانشنامه توسط دانشگاه بین ۳ هفته تا ۳ ماه زمان میبرد. اگر میخواهید برای ترمهای پاییز یا زمستان دانشگاههای آلمان اپلای کنید، نباید آزادسازی مدرک را به ماههای پایانی موکول کنید. همچنین در نظر داشته باشید که برای تایید مدارک در سفارت، علاوه بر دانشنامه، به ریزنمرات کامل و رسمی نیز نیاز دارید که آن هم تنها پس از آزادسازی مدرک صادر میشود. یکی از اشتباهات رایج متقاضیان این است که تصور میکنند تسویهحساب با دانشگاه به معنای آزادسازی مدرک است؛ در حالی که تسویهحساب امور رفاهی و خوابگاه تنها قدم اول است و ثبت لغو تعهد در سامانه سجاد گام اصلی و حقوقی آن محسوب میشود.
- زمانبندی حداقل ۲ تا ۳ ماهه برای فرایند آزادسازی تا تحویل ترجمه رسمی در نظر بگیرید.
- حتماً پس از دریافت دانشنامه، تاییدیه استعلام دادگستری و وزارت امور خارجه را دریافت کنید.
- در صورت داشتن چند مقطع روزانه (مثلاً کارشناسی و ارشد)، باید آزادسازی را به ترتیب مقاطع انجام دهید.
- حتماً مبالغ و بدهیهای صندوق رفاه را قبل از واریز هزینه لغو تعهد تسویه کنید.
جمعبندی عملی و توصیه متخصصان رهاور
آزادسازی مدرک تحصیلی یکی از مراحل اداری حساس اما کاملاً مشخص در مسیر اپلای و مهاجرت است. محاسبه دقیق هزینهها بر پایه آخرین بخشنامههای سال ۲۰۲۵ و انتخاب بهترین روش (خرید ریالی، ارائه سابقه کار یا عدم کاریابی) میتواند از اتلاف هزینههای اضافی و اتلاف زمان جلوگیری کند. توصیه کارشناسان رهاور این است که قبل از اقدام برای واریز مبالغ سنگین خرید تعهد، حتماً سوابق بیمه و امکان استفاده از روش عدم کاریابی را بررسی کنید. اگر در مسیر آمادهسازی مدارک، اپلای تحصیلی، اخذ پذیرش از دانشگاههای آلمان و اتریش یا دریافت ویزا سوالی دارید، مشاوران رهاور در تمامی مراحل همراه شما هستند تا این مسیر را با اطمینان کامل طی کنید. راهنمای جامعتر در بورسیههای تحصیلی ترکیه منتشر شده است. برای جزئیات کامل، تعرفه خدمات مهاجرتی را بخوانید.
سؤالات متداول
هزینه آزادسازی مدرک تحصیلی در سال ۲۰۲۵ چقدر است؟
هزینه آزادسازی بر اساس سال ورود، مقطع تحصیلی و گروه آموزشی متغیر است. برای ورودیهای جدید وزارت علوم، این مبلغ از حدود ۷ تا ۲۵ میلیون تومان برای هر سال تحصیل متغیر است و در رشتههای پزشکی تعرفههای بالاتری دارد.
آیا دانشگاه آزاد نیز هزینه آزادسازی مدرک دارد؟
خیر، چون فارغالتحصیلان دانشگاه آزاد شهریه پرداخت کردهاند، تعهد آموزش رایگان ندارند و پس از تسویهحساب مالی با دانشگاه، دانشنامه آنها بدون پرداخت هزینه تعهد آزاد میشود.
روش عدم کاریابی برای آزادسازی مدرک چقدر زمان میبرد؟
برای استفاده از روش عدم کاریابی باید حداقل ۶ ماه از زمان ثبتنام در موسسه کاریابی و ۱ سال از تاریخ فارغالتحصیلی گذشته باشد.
آیا سابقه بیمه در حین تحصیل برای کسر تعهد خدمت محسوب میشود؟
خیر، سابقه کار و بیمهای که همزمان با دوره تحصیل روزانه باشد، برای لغو تعهد آموزش رایگان مورد قبول سازمان امور دانشجویان نیست.
آیا امکان پرداخت اقساطی هزینه آزادسازی مدرک وجود دارد؟
پرداخت هزینه لغو تعهد در سامانه سجاد به صورت یکجا انجام میشود، اما فرد میتواند بخشی از تعهد را با سابقه کار و مابقی را به صورت نقدی تسویه کند.
فرایند آزادسازی مدرک در سامانه سجاد چقدر طول میکشد؟
معمولاً از زمان ثبت درخواست تا تایید دانشگاه و صدور گواهی لغو تعهد بین ۲ تا ۶ هفته کاری زمان میبرد.
منابع و ارجاعهای رسمی این مقاله کداماند؟
برای گردآوری و راستیآزمایی اطلاعات این مقاله، منابع رسمی زیر (وبسایتهای دولتی و نهادهای بینالمللی معتبر) بررسی شدهاند. قوانین مهاجرت به طور دورهای تغییر میکنند؛ برای تصمیمهای حساس، همیشه آخرین نسخهٔ قوانین را از خودِ منبع رسمی پیگیری کنید و در صورت نیاز از مشاوره تخصصی رهاور کمک بگیرید.
- سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)
گزارشهای رسمی مهاجرت جهانی و گزارش جهانی مهاجرت (World Migration Report)
- OECD — چشمانداز مهاجرت بینالمللی
دادهها و سیاستهای مهاجرت کشورهای عضو OECD
- برنامه اردووس پلاس (Erasmus+)
بورسیهها و برنامههای تبادل تحصیلی اتحادیه اروپا
مطالب مرتبط
کشورهای مرتبط
خدمات مرتبط
این راهنما توسط تحریریهی رهاور تهیه شده است — مرجع تخصصی مهاجرت، بورسیه و هزینهی زندگی در ۴۱ کشور جهان. برای نقشهی راه اختصاصی خود، مشاوره رایگان بگیرید.