تحصیل رایگان در ۱۵ ایالت آلمان — کدام ایالتها رایگان هستند؟ — ۲۰۲۶
راهنمای جامع بررسی دانشگاههای رایگان در ۱۵ ایالت آلمان در سال ۲۰۲۶. در این مقاله وضعیت دقیق شهریه، هزینههای جانبی و استثنائات ایالتهایی مانند بادن-وورتمبرگ و بایرن را تحلیل کردهایم.
آیا تحصیل در آلمان هنوز رایگان است؟ پاسخ کوتاه مثبت است؛ در سال ۲۰۲۶، ۱۵ ایالت از ۱۶ ایالت آلمان امکان تحصیل بدون شهریه را در دانشگاههای دولتی برای دانشجویان بینالمللی فراهم میکنند. تنها ایالت بادن-وورتمبرگ از دانشجویان غیر اتحادیه اروپا شهریه ۱۵۰۰ یورویی در هر ترم دریافت میکند. همچنین برخی دانشگاههای بایرن مانند دانشگاه فنی مونیخ هزینههای متغیری تعیین کردهاند. برای شروع برنامهریزی مهاجرت تحصیلی، میتوانید شرایط عمومی مهاجرت به آلمان را بررسی کنید. این راهنما توسط تیم تحریریه رهاور تهیه شده است. تصمیم درست معمولاً از مشاوره رایگان مهاجرت شروع میشود نه از جمعکردن اطلاعات پراکنده.
وضعیت کلی تحصیل رایگان در آلمان در سال ۲۰۲۶
سیستم آموزش عالی آلمان به عنوان یکی از محبوبترین مقاصد تحصیلی جهان، همچنان بر پایه ساختار آموزش عمومی رایگان استوار است. در سال ۲۰۱۴ تمامی ۱۶ ایالت آلمان قانون اخذ شهریه در مقطع کارشناسی را از دانشگاههای دولتی لغو کردند. این تصمیم تاریخی موجب شد تا هزاران دانشجوی بینالمللی از سراسر جهان بتوانند بدون پرداخت هزینههای سنگین دانشگاهی، در سطح کیفی بسیار بالا به تحصیل بپردازند. با این حال در سالهای اخیر، برخی تغییرات قانونی در سطح ایالتی رخ داده است. در حال حاضر از میان ۱۶ ایالت آلمان، ۱۵ ایالت سیستم تحصیل رایگان را برای تمام متقاضیان (از جمله دانشجویان غیر اتحادیه اروپا) حفظ کردهاند. شما در این ۱۵ ایالت تنها هزینهای تحت عنوان «سهمیه ترمی» یا Semesterbeitrag پرداخت میکنید که مربوط به خدمات دانشجویی، کارت حملونقل و امور اداری است. درک ساختار فدرالی آلمان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا قوانین مربوط به آموزش عالی در اختیار حکومتهای ایالتی است. این بدان معناست که هر ایالت میتواند به طور مستقل درباره دریافت یا عدم دریافت شهریه تصمیمگیری کند. متقاضیانی که قصد دریافت بورسیههای تحصیلی آلمان را دارند، بهتر است پیش از اقدام، مقررات دقیق ایالت مقصد را مرور کنند تا دچار سوءتفاهمهای مالی نشوند. نکات کاربردی بیشتر در آوسبیلدونگ آمده است. تجربهٔ تیمی مثل پذیرش دانشگاه خارج از کشور در این مرحله بهصرفهتر از آزمونوخطاست.
- ۱۵ ایالت آلمان هیچ شهریه عمومی برای دانشجویان غیر اتحادیه اروپا دریافت نمیکنند.
- ایالت بادن-وورتمبرگ تنها استثنای اصلی است که شهریه ثابت اخذ میکند.
- دانشگاه فنی مونیخ (TUM) در ایالت بایرن قوانین اختصاصی شهریه تصویب کرده است.
- پرداخت «سهمیه ترمی» در تمام دانشگاهها اجباری است و ربطی به شهریه ندارد.
ایالت بادن-وورتمبرگ؛ استثنای اصلی در سیستم رایگان
ایالت بادن-وورتمبرگ واقع در جنوب غربی آلمان، از ترم زمستان ۲۰۱۷/۲۰۱۸ تصمیمی متفاوت با سایر ایالتها گرفت. بر اساس مصوبه پارلمان این ایالت، تمامی دانشگاههای دولتی موظف شدند از دانشجویان خارجی خارج از حوزه اتحادیه اروپا و منطقه اقتصادی اروپا شهریه دریافت کنند. این مقدار معادل ۱٬۵۰۰ یورو در هر ترم (۳٬۰۰۰ یورو در سال) تعیین شده است. این قانون شامل دانشگاههای برجستهای نظیر دانشگاه هایدلبرگ، دانشگاه توبینگن، دانشگاه فرایبورگ و دانشگاه اشتوتگارت میشود. اگرچه مبلغ ۱٬۵۰۰ یورو در مقایسه با کشورهای شهریهبگیر مانند انگلیس یا کانادا بسیار ناچیز است، اما باز هم نقطهعطفی در سیستم آموزش رایگان آلمان به حساب میآید. لازم به ذکر است که برخی گروهها از پرداخت این شهریه معاف هستند؛ از جمله افرادی که مقطع دکتری میخوانند، دانشجویان مبادلهای، یا افرادی که اقامت دائم آلمان یا همسر اروپایی دارند. اگر شما به عنوان یک حسابدار به دنبال ارتقای مدرک تحصیلی و کار هستید، بررسی راهنمای مهاجرت حسابداران به آلمان میتواند دید روشنی از گزینههای شغلی و تحصیلی پیش روی شما بگذارد.
| نام ایالت | وضعیت شهریه | هزینه پرداختی هر ترم (یورو) | ملاحظات خاص |
|---|---|---|---|
| بادن-وورتمبرگ | شهریهدار | ۱٬۵۰۰ یورو + سهمیه ترمی | شامل هایدلبرگ، اشتوتگارت و فرایبورگ |
| بایرن (به جز TUM) | رایگان | فقط سهمیه ترمی (۱۰۰ تا ۳۰۰) | TUM شهریه اختصاصی میگیرد |
| برلین | رایگان | فقط سهمیه ترمی (۳۰۰ تا ۳۵۰) | کارت حملونقل رایگان شهری |
| نوردراین-وستفالن | رایگان | فقط سهمیه ترمی (۳۰۰ تا ۳۲۰) | دارای بیشترین تعداد دانشگاه |
تغییرات مقررات ایالت بایرن و دانشگاه فنی مونیخ
ایالت بایرن (Bavaria) در سال ۲۰۲۳ قانون جدید آموزش عالی خود را به تصویب رساند. طبق این قانون، قانونگذار ایالتی اختیارات بیشتری به دانشگاهها داد تا در صورت تمایل، از دانشجویان کشورهای ثالث (خارج از اتحادیه اروپا) شهریه دریافت کنند. با این حال، اکثر دانشگاههای بایرن تصمیم گرفتند تحصیل رایگان را ادامه دهند. بزرگترین استثنا در این ایالت، دانشگاه فنی مونیخ (TU Munich) است. این دانشگاه برتر آلمانی از ترم زمستان ۲۰۲۴/۲۰۲۵ اقدام به اخذ شهریه از دانشجویان بینالمللی جدید کرده است. میزان این شهریه بسته به رشته و مقطع تحصیلی بین ۲٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ یورو در هر ترم متغیر است. برای مثال، اکثر دورههای کارشناسی ارشد در این دانشگاه هزینهای حدود ۴٬۰۰۰ یورو در ترم دارند. سایر دانشگاههای مطرح بایرن مانند دانشگاه لودویگ ماکسیلیان مونیخ (LMU)، دانشگاه ارلانگن-نورنبرگ و دانشگاه وورزبورگ همچنان بدون شهریه باقی ماندهاند. بنابراین اگر قصد تحصیل در ایالت بایرن را دارید، باید دقیقاً سایت دانشگاه مورد نظر خود را بررسی کنید تا مطمئن شوید مصوبه جدیدی درباره شهریه وضع نکرده باشد. مطلب مرتبط پیشنهادی: تغییرات قانون مهاجرت آلمان ۲۰۲۴ — تحلیل کامل.
بررسی ۱۴ ایالت کاملاً رایگان آلمان
به جز بادن-وورتمبرگ و موارد خاصی مانند دانشگاه مونیخ در بایرن، ۱۴ ایالت دیگر آلمان بستر تحصیل کاملاً رایگان را فراهم کردهاند. شما در دانشگاههای دولتی این ایالتها هیچ هزینه آموزشی یا شهریه سالانهای پرداخت نمیکنید. این ایالتها شامل موارد زیر هستند: ۱. برلین (Berlin): پایتخت فرهنگی آلمان با دانشگاههای معتبری مانند هومبولت و آزاد برلین. ۲. هامبورگ (Hamburg): شهر بندری زیبا با دانشگاه هامبورگ و برنامههای متنوع به زبان انگلیسی. ۳. نوردراین-وستفالن (NRW): پرجمعیتترین ایالت با دانشگاههای ممتاز نظیر آخن (RWTH Aachen) و کلن. ۴. نیدرزاکسن (Lower Saxony): شامل دانشگاههای قوی مثل گوتینگن و هانوفر. ۵. هسن (Hesse): فرانکفورت و ماربورگ در این ایالت واقع شدهاند و شرایط تحصیلی عالی دارند. ۶. زاکسن (Saxony): دانشگاههای تکنولوژی فوقالعاده در درزدن و لاپزیگ با هزینههای بسیار پایین زندگی. ۷. راینلاند-پفالتس، تورینگن، زارلاند، زاکسن-آنهالت، شلسویگ-هولشتاین، براندنبورگ و مکلنبورگ-فورپومرن. تمام این ایالتها خطمشی حمایت از جذب نخبگان بینالمللی را دنبال میکنند. شما پس از فراغت از تحصیل در این ایالتها، حق اقامت جویای کار ۱۸ ماهه خواهید داشت که گامی کلیدی برای اخذ اقامت دائم به شمار میرود. افرادی که به موضوعات شهروندی علاقمندند، میتوانند راهنمای اخذ تابعیت اروپایی را بررسی کنند تا با قوانین کلی تابعیت آشنا شوند.
- برلین و هامبورگ: هزینههای زندگی بالاتر، اما تحصیل کاملاً رایگان و فرصتهای کاری فراوان.
- نوردراین-وستفالن: صنایع متعدد، شبکه حملونقل گسترده و دانشگاههای فنی سطح بالا.
- زاکسن و تورینگن (آلمان شرقی سابق): هزینههای اجاره بسیار کم و کیفیت آموزشی عالی.
سهمیه ترمی (Semesterbeitrag) چیست و چه فرقی با شهریه دارد؟
یکی از رایجترین سوالات متقاضیان این است که اگر تحصیل رایگان است، چرا باید هشت ماه یکبار یا هر ترم مبلغی بین ۱۵۰ تا ۴۰۰ یورو به دانشگاه پرداخت کرد؟ این پرداخت «سهمیه ترمی» نام دارد و شهریه آموزشی نیست. سهمیه ترمی هزینهای اداری و رفاهی است که شامل سه بخش اصلی میشود: نخست، هزینه سازمان خدمات دانشجویی (Studierendenwerk) که مسئول مدیریت خوابگاهها و سلفهای غذاخوری ارزانقیمت است. دوم، هزینه انجمن صنفی دانشجویان (AStA). سوم و مهمتر از همه، کارت حملونقل عمومی دانشجویی (Semesterticket). کارت حملونقل دانشجویی به شما اجازه میدهد در تمام طول ترم، بدون پرداخت هزینه جداگانه از قطارهای محلی، اتوبوسها و ترامواهای ایالت استفاده کنید. ارزش این بلیط معمولاً بسیار بیشتر از کل مبلغ سهمیه ترمی است. بنابراین پرداخت این مبلغ نوعی سرمایهگذاری رفاهی برای کاهش هزینههای روزمره زندگی است. نکات کاربردی بیشتر در ویزای آلمان آمده است.
تفاوت شرایط تحصیل رایگان در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد
در سیستم آموزشی آلمان، معافیت از شهریه عمدتاً شامل دورههای پیوسته (Consecutive) میشود. دورههای پیوسته به برنامههایی گفته میشود که در ادامه مستقیم رشته کارشناسی شما قرار دارند و حوزه تخصصی شما را تکمیل میکنند. برای نمونه، اگر لیسانس مهندسی مکانیک دارید و برای فوقلیسانس مکانیک اقدام میکنید، دوره شما پیوسته محسوب میشود و کاملاً رایگان است. در مقابل، دورههای غیرپیوسته (Non-consecutive) یا دورههای حرفهای (Executive Master) که شامل رشتههایی مانند MBA ارشد اجرایی یا مدیریت پروژه برای افراد بدون پسزمینه مرتبط میشوند، ممکن است حتی در دانشگاههای دولتی دارای شهریههای سنگین باشند. این هزینهها گاهی به ۱۰٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ یورو برای کل دوره میرسد. در مقطع کارشناسی نیز تحصیل در دانشگاههای دولتی تقریباً همیشه رایگان است، مشروط بر اینکه دوره اول تحصیلی شما باشد. اگر قصد داشته باشید مجدداً یک دوره کارشناسی دوم (Zweitstudium) بگذرانید، ممکن است برخی ایالتها مانند نوردراین-وستفالن یا بایرن مبلغ کمی به عنوان شهریه کارشناسی دوم از شما دریافت کنند.
- کارشناسی ارشد پیوسته: رایگان در ۱۵ ایالت آلمان.
- کارشناسی ارشد غیرپیوسته (مانند برخی MBAها): احتمال داشتن شهریه حتی در دانشگاه دولتی.
- تحصیل در مقطع دکتری: در تمامی دانشگاههای دولتی و تمام ایالتها بدون شهریه است.
مقایسه هزینههای زندگی در ایالتهای رایگان در برابر ایالتهای شهریهدار
تحصیل رایگان تنها نصف معادله مالی مهاجرت تحصیلی است؛ نصف دیگر، هزینههای جاری زندگی مانند اجارهخانه، بیمه درمانی و خوراک است. گاهی اوقات انتخابی هوشمندانه میان ایالتها میتواند مجموع هزینههای سالانه شما را به شدت کاهش دهد. برای مثال، اگرچه دانشگاههای برلین رایگان هستند، اما پیدا کردن مسکن در برلین بسیار دشوار و هزینه اجارهخانه بالاست. در مقابل، ایالتهای شرقی مانند زاکسن (شهرهای درزدن و لاپزیگ) یا زاکسن-آنهالت علاوه بر تحصیل رایگان، اجاره مسکن پایینتری دارند. یک دانشجو در لاپزیگ ممکن است با ماهیانه ۷۵۰ تا ۸۵۰ یورو زندگی کند، در حالی که همان سطح زندگی در مونیخ یا فرانکفورت نیازمند ۱٬۱۰۰ تا ۱٬۳۰۰ یورو در ماه است. بنابراین هنگام انتخاب ایالت، نباید فقط به «شهریهدار بودن یا نبودن» توجه کنید. ممکن است پرداخت شهریه ۱۵۰۰ یورویی در یک شهر کوچک بادن-وورتمبرگ با اجاره ارزان، از نظر مجموع هزینهها با زندگی در شهر گرانقیمتی مثل مونیخ یا برلین برابری کند.
| شهر / ایالت | شهریه دانشگاه | متوسط هزینه ماهانه زندگی (یورو) | میزان سختی پیدا کردن مسکن |
|---|---|---|---|
| مونیخ (بایرن) | رایگان (به جز TUM) | ۱٬۲۰۰ تا ۱٬۵۰۰ | بسیار سخت |
| برلین (برلین) | رایگان | ۱٬۰۰۰ تا ۱٬۳۰۰ | سخت |
| آخن (نوردراین-وستفالن) | رایگان | ۸۵۰ تا ۱٬۰۵۰ | متوسط |
| لاپزیگ (زاکسن) | رایگان | ۷۵۰ تا ۹۵۰ | نسبتاً آسان |
نقش بورسیهها و کمکهزینهها در ایالتهای آلمان
با وجود رایگان بودن آموزش، تأمین هزینههای زندگی همچنان یک چالش برای دانشجویان ایرانی به شمار میرود. خوشبختانه آلمان شبکه گستردهای از سازمانهای بورسیهدهنده دارد که معروفترین آنها موسسه داد (DAAD) است. سازمان DAAD بورسیههای مختلفی برای مقاطع ارشد و دکتری ارائه میدهد که شامل پرداخت ماهانه حدود ۹۳۴ یورو برای ارشد و ۱٬۳۰۰ یورو برای دکتری، به همراه بیمه تکمیلی و هزینه سفر است. علاوه بر داد، بورسیه ملی آلمان (Deutschlandstipendium) نیز وجود دارد که به دانشجویان مستعد با معدل بالا تعلق میگیرد. این کمکهزینه ماهانه ۳۰۰ یورو است که نصف آن توسط دولت فدرال و نصف دیگر توسط اسپانسرهای خصوصی یا شرکتی تأمین میشود. این بورسیه در تمام ایالتها و دانشگاهها قابل درخواست است. همچنین اگر ایده خلاقانه یا اختراعی ثبتشده دارید و میخواهید مسیر متفاوتی برای مهاجرت بسازید، آشنایی با نقشه راه مهاجرت از طریق ثبت اختراع میتواند گزینههای نوآورانهای را پیش روی شما قرار دهد.
- بورسیه DAAD: جامعترین برنامه حمایتی برای دانشجویان ارشد و دکتری.
- بورسیه Deutschlandstipendium: مبلغ ۳۰۰ یورو در ماه برای دانشجویان ممتاز در هر ترم.
- کمکهزینههای ایالتی و نهادهای حزبی (مانند بنیاد فریدریش ایبرت یا هاینریش بل).
نکات خاص برای ایرانیان؛ حساب مسدودی، تمکن مالی و سفارت
متقاضیان ایرانی برای اخذ ویزای تحصیلی آلمان با الزامات ویژهای روبرو هستند. مهمترین شرط صدور ویزا، اثبات تمکن مالی از طریق افتتاح حساب مسدودی (Blocked Account یا Sperrkonto) در آلمان است. طبق جدیدترین بهروزرسانیها برای سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، مبلغ تمکن مالی مورد نیاز سفارت معادل ۱۱٬۹۰۴ یورو برای یک سال زندگی است. نکته بسیار مهم: اگر دانشگاه شما در ایالت بادن-وورتمبرگ واقع شده یا در برنامهای ثبتنام کردهاید که شهریه دارد (مانند TUM)، باید علاوه بر مبلغ ۱۱٬۹۰۴ یورو تمکن مالی زندگی، هزینه کامل شهریه یک سال (مثلاً ۳٬۰۰۰ یورو برای بادن-وورتمبرگ) را نیز در حساب مسدودی یا مدارک تمکن مالی سفارت اثبات کنید. همچنین توجه داشته باشید که گپ تحصیلی و مدرک زبان نقش تعیینکنندهای در شانس اخذ ویزا دارند. سفارت آلمان در تهران نسبت به انگیزه شما برای تحصیل بسیار حساس است. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره قوانین کلی اخذ شهروندی پس از دوره تحصیل و کار، مطالعه راهنمای شرایط اخذ تابعیت و شهروندی را به شما پیشنهاد میکنیم. مطلب مرتبط پیشنهادی: کارت شانس آلمان.
- مبلغ تمکن مالی سالانه ۱۱٬۹۰۴ یورو است که باید در حساب مسدودی واریز شود.
- در ایالتهای شهریهدار، هزینه شهریه به مبلغ تمکن اضافه میگردد.
- ارائه مدرک زبان معتبر (آلمانی B2/C1 یا انگلیسی آیلتس ۶.۵ به بالا) الزام اساسی است.
جمعبندی و گامهای عملی برای پذیرش تحصیلی رایگان
تحصیل رایگان در آلمان همچنان یکی از برترین فرصتهای پیش روی دانشجویان ایرانی در سال ۲۰۲۶ است. وجود ۱۵ ایالت کاملاً رایگان با کیفیت آموزشی در کلاس جهانی، شانس بینظیری برای ساختن آیندهای درخشان فراهم میکند. تنها کافی است مسیر خود را هوشمندانه برنامهریزی کنید و از هزینههای هر ایالت آگاه باشید. برای شروع، ابتدا لیست دانشگاههای دارای رشته مورد نظرتان را در سایت DAAD مشخص کنید. سپس بررسی کنید که دانشگاه در کدام ایالت قرار دارد و آیا قوانین جدید شهریه شامل آن میشود یا خیر. مدارک تحصیلی خود را آزادسازی و ترجمه رسمی نموده و زبان خود را به سطح مطلوب برسانید. تیم مشاوران متخصص رهاور در تمام مراحل از انتخاب بهترین ایالت و دانشگاه، تنظیم انگیزه نامه، فرایند پذیرش تا آمادهسازی مدارک سفارت در کنار شما هستند. همین امروز برای ارزیابی شرایط اختصاصی خود با ما تماس بگیرید تا مسیر مهاجرت تحصیلی شما با اطمینان کامل طی شود.
سؤالات متداول
آیا همه دانشگاههای آلمان در سال ۲۰۲۶ رایگان هستند؟
خیر، دانشگاههای دولتی در ۱۵ ایالت آلمان رایگان هستند. ایالت بادن-وورتمبرگ مبلغ ۱۵۰۰ یورو در هر ترم شهریه میگیرد و دانشگاه فنی مونیخ (TUM) نیز هزینههای اختصاصی وضع کرده است. دانشگاههای خصوصی نیز در سراسر آلمان شهریهگیر هستند.
هزینه سهمیه ترمی (Semesterbeitrag) چقدر است و آیا میتوان آن را معاف شد؟
این هزینه معمولاً بین ۱۵۰ تا ۴۰۰ یورو در هر ترم متغیر است و هزینههای اداری، رفاهی و بلیط رفتوآمد شهری را پوشش میدهد. پرداخت آن برای تمامی دانشجویان اجباری است و امکان معافیت از آن وجود ندارد.
آیا برای تحصیل به زبان انگلیسی هم نیازی به پرداخت شهریه نیست؟
زبان تدریس تاثیری در مجانی بودن دانشگاههای دولتی ندارد. اگر رشته انگلیسیزبان در دانشگاه دولتی یکی از ۱۵ ایالت رایگان ارائه شود، تحصیل در آن کاملاً رایگان خواهد بود.
مبلغ حساب مسدودی (تمکن مالی) برای سال جدید چقدر است؟
مبلغ تمکن مالی برای ویزای تحصیلی آلمان ۱۱٬۹۰۴ یورو برای یک سال است که باید در یک حساب بانکی مسدودی در آلمان قرار گیرد و ماهانه اجازه برداشت حدود ۹۹۲ یورو داده میشود.
آیا دانشجویان خارجی اجازه کار حین تحصیل در ایالتهای رایگان را دارند؟
بله، طبق قوانین آلمان، دانشجویان غیر اتحادیه اروپا اجازه دارند ۱۴۰ روز کامل یا ۲۸۰ نیمروز در سال کار کنند. این درآمد میتواند بخش زیادی از هزینههای زندگی شما را پوشش دهد.
چگونه میتوان فهمید یک دانشگاه در آلمان شهریه دریافت میکند یا خیر؟
بهترین راه بررسی مستقیم بخش Tuition Fees یا Semester Contributions در صفحه رسمی همان رشته در سایت دانشگاه مورد نظر یا پایگاه داده رسمی DAAD است.
منابع و ارجاعهای رسمی این مقاله کداماند؟
برای گردآوری و راستیآزمایی اطلاعات این مقاله، منابع رسمی زیر (وبسایتهای دولتی و نهادهای بینالمللی معتبر) بررسی شدهاند. قوانین مهاجرت به طور دورهای تغییر میکنند؛ برای تصمیمهای حساس، همیشه آخرین نسخهٔ قوانین را از خودِ منبع رسمی پیگیری کنید و در صورت نیاز از مشاوره تخصصی رهاور کمک بگیرید.
- Make it in Germany — پورتال رسمی دولت آلمان
راهنمای رسمی کار، تحصیل و ویزای آلمان برای متخصصان خارجی
- DAAD — خدمات تبادل آکادمیک آلمان
مرجع رسمی بورسیهها و پذیرش دانشگاههای آلمان
- آژانس فدرال کار آلمان (Bundesagentur für Arbeit)
آگهیهای رسمی آوسبیلدونگ و بازار کار آلمان
- اداره فدرال مهاجرت و پناهندگان (BAMF)
قوانین رسمی اقامت، ویزا و پناهندگی آلمان
مطالب مرتبط
کشورهای مرتبط
خدمات مرتبط
مقالات مرتبط
این راهنما توسط موسسه مهاجرتی رهاور تهیه شده است — مرجع تخصصی مهاجرت، بورسیه و هزینهی زندگی در ۴۱ کشور جهان. برای نقشهی راه اختصاصی خود، مشاوره رایگان بگیرید.